Bu Numaralar Ne Anlama Geliyor

Bu Numaralar Ne Anlama Geliyor

Plastik kullanımımızı azaltmamız gerektiği konusunda bütün uzmanlar hemfikir. Ancak plastikler öyle bir yer etmiş durumda ki hayatımızda kurtulmaya çalıştıkça başka bir formda yeniden karşımıza çıkıyorlar. Bu konuda alabileceğimiz bazı önlemler var. Plastik ürünlerin altında geri dönüşüm işareti içinde bulunan numaraya bakıp o plastiğin hangi hammaddeden yapıldığını öğrenebilir ve risk değerlendirmenizi kendiniz de yapabilirsiniz.
Hangi kodlardan söz ettiğimizi görmek isterseniz yakınınızdan bir plastik ürün alın ve altını çevirin. İşte orada 1- 7 arası bir numara göreceksiniz. Bu numaraların neyi temsil ettiklerine kısaca bir bakalım

1 Numara-Polietilen Tereftelat. PET veya PETE

Evsel atıklar içinde en büyük paya sahip olan PET  bazı  soda, meyve suyu, su ve yağ siseleri, seffaf ve kapakli market kaplari ile cesitli yiyecek ambalajlarinin yapiminda kullanilmaktadir. Bunlar her zaman için tek kullanımlık olup kesinlikle tekrardan kullanılmamalıdır.Antimon ve fitalat sızdırabilirler.

Geri dönüşüm oranı %23tür.  Eğer pet şişe kullanıyorsanız lütfen tekrar tekrar doldurup kullanmayın, ilk kullanım sonunda çöpe atın.

2- HDPE- Yüksek Yoğunluklu Polietilen

Deterjan kutuları, süt şişeleri, market poşetlerinde kullanılır. Geri dönüşüm oranı %30′dur. Kullanımı nispeten daha güvenlidir.

3- PVC-Polivinil Klorür

Plastik borular, bahçe hortumlarında, duş perdelerinde,  bazı çocuk oyuncaklarında, temizlik malzemelerinin ambalajlarında, çoğu streç filmde kullanılır. Gıda malzemeleri ile temas etmemesi gerekmektedir. Diğer adı da zehirli plastiktir. Çok sayıda zararlı toksin barındırır. Kurşun, fitalat gibi kimyasalları sızdırabilir.

4-LDPE- Düşük Yoğunluklu Polietilen

Bazı plastik poşetlerde, dondurulmuş yiyecek ambalajlarında, bazı şişelerde kullanılır. Bu da nispeten kullanımı daha güvenli olan plastiklerdendir.

5-PP-Polipropilen

İlaç kutularında,mikrodalgaya girebilen yemek saklama kutularında,bazı  yoğurt kaplarında, ilaç ambalajlarında, peynir, margarin kaplarında kullanılan en düşük yoğunluğa sahip dolayısıyla ısıya ve eskimeye karşı dayanıklı bir plastiktir. Kullanımı daha güvenli sayılmaktadır.

6-PS-Polistiren

Plastik çatal-kaşıklarda,  cd kapaklarında,  yumurta kaplarında,  köpük bardaklarda kullanılmaktadır ve geri dönüşümü çok zordur. Kullanımının sınırlandırılması çevre adına önemlidir. Östrojenik alkilfenol ve sitren sızdırabilir.

7-Diğer

Yukarıdaki sınıflandırmalara ait olmayan diğer plastiklerin genel numarasıdır.  Eğer plastiğin üzerinde bir numara bulunmuyorsa 7 numara olarak kanul edilir. Polikarbonat -ki anneleri çok yakından ilgilendiren BPA yani Bisfenol-A işte tam da bu ürünlerde karşımıza çıkıyor- , akrilik veya başka bir maddeden yapılmış olabilir. Su damacanalarında, bazı yiyecek kaplarında kullanılır. Fakat aynı zamanda son dönemlerde karşımıza çıkmaya başlayan mısırdan, patatesten, bitkisel yağlardan üretilen bioplastikler de başka bir sınıflandırmaya girmedikleri için 7 numara olarak anılmaktalar. Bazılarında numaranın yanında “compostable” ibaresi de görülebilir.

Başlarken de söylediğimiz gibi kullandığımız plastikleri mümkün olduğunca, tehlikeli plastikleri ise tamamen hayatımızdan çıkarmak  özellikle çocuklarımızın sağlığı için yapabileceğimiz iyi yatırımlardan bir tanesi.  Healthychild.org sitesinde plastik kullanımıyla ilgili şu önerilerde bulunulmuş:

-Yiyeceklerinizi cam, seramik veya paslanmaz çelik kaplarda alın ve saklayın. Eğer yiyeceklerinizi plastik bir kapta saklayacaksanız kaba koymandan önce yiyeceğin soğuduğundan emin olun.  Asitli ve yağlı gıdalar plastiklerden olabilecek sızıntıları arttırırlar. Özellikle bu tür gıdalar için cam tercih etmeye çalışın.

-Üzerinde mikrodalga fırında ısıtılabilir bile yazsa plastikleri ısıtmayın.

-Ambalajında hangi maddeden olduğu belirtilmemiş yiyecek ve içecek kaplarından uzak durun.

-Çizilmiş, eskimiş veya türü belli olmayan saklama kaplarınızı kullanmayın. Çizikler, bakterilerin üremesine ve zararlı kimyasalların sızmasına zemin hazırlar. Plastik ürünlerinizin kullanım süresini arttırmak için kendiniz elde su ve yumuşak bir sabunla yıkayabilirsiniz.

-Çocuklarınızın ağızlarına soktuğu plastikler yerine daha güvenli seçenekler bulun. (Bu konuda ahşap iyi bir alternatif olabilir. Ahşap oyuncaklarla ilgili geniş bir dosyayı yakında sizlerle paylaşacağız.)

-Koku yayan plastik bir eşyanız varsa ya açık havaya çıkarıp kokusunun gitmesini sağlayın veya daha güvenli bir alternatifiyle değiştirin.

Güvenli Çözümler

- Suyunuzu plastik şişelerde almak yerine musluk suyunuzu analiz ettirip filtrelendirin. Yanınızda taşımak için paslanmaz çelikten yapılmış su kaplarını tercih edin.

-Dışarıda yemek yiyecekseniz kendi kabınızı götürün. (Plastik ürünlerle servis yapılacağını bildiğiniz yerlere)

- Kağıda sarılı satılan yiyeceklerde yağlı kağıt veya kasap kağıdı tercih edin.

- Plastik poşetleri kullanmayın. Bez çanta kullanın.  Ne kadar az plastik ürün kullanılırsa en nihayetinde soluduğumuz havadaki kimyasal kirlilik  dahi  azalır.

-Konserveler yerine taze, dondurulmuş veya kurutulmuş ürünleri tercih edin. Çoğu konserve kutusu Bisfenol-A içerir.

-Doğal malzemelerden yapılmış olan oyuncakları tercih edin. Ahşap, toksik madde içermeyen ve doğal kumaşlara sahip oyuncaklar.

-PVC içeren oyuncaklar ve diş kaşıma halkalarından, 7 numara ile işaretlenmiş biberon ve diğer bebek beslenme ürünlerinden kesinlikle kaçının. Bu plastikler çok sayıda zararlı madde içermekteler. Eğer plastik bir ürün alıyorsanız fitalatsız ve bpasız olduğu belirtilenleri alın.

-Vinil ve sahte deriden uzak durun.

-Aldığınız ürünlerin mutlaka koduna bakın. Eğer belirtilmemişse üreticilerini arayıp sorun. Alacaksanız nispeten daha zararsız olan 2, 4 ve 5 numaralı plastikleri tercih edin. 1,3 ve 7 numaralı plastikleri almayın.

-Plastik çatal-bıçak kullanmayın.

-Eviniz için ürün seçerken doğal malzemeler kullanarak yapılmış olan ürünleri tercih edin.

Son olarak ta sizlere Prof. Dr. Kenan Demirkol’un bir konuşmasının metnini bulabileceğiniz  bir link ekleyelim. Yazıda beslenme ile ilgili bilgilerin yanında plastiklerle ilgili de çok faydalı bilgiler bulacaksınız.
http://dogader.org/index.php/sagligimiz-icin/650-kansere-neden-olan-beslenme-aliskanliklarimiz

Plastiksiz bir hayat dileriz!